Ścieżki dydaktyczne, spacerowe i rowerowe

ŚCIEŻKA PRZYRODNICZO-DYDAKTYCZNA „BRZOZÓW-ZDRÓJ”

Początek ścieżki zlokalizowany jest przy leśniczówce „Podlesie”. Jadąc od centrum Brzozowa w kierunku Zmiennicy należy po około 3 km skręcić przy pomniku brzozowskich ofiar Holokaustu w prawo w wyasfaltowaną drogę leśną. Przy ścieżce o długości około 2,5 km leśnicy wyznakowali 15 przystanków z informacjami poświęconymi tematyce przyrodniczej, jak również historyczno-kulturowej:

- Siedliskowe typy lasu(1),

- Luki w drzewostanie (2),

- Drzewostan dębowo-jaworowo-jodłowy (3),

- Wysięk wodny (4),

- Formy domieszek w drzewostanie – domieszki biocenotyczne (5),

- Przestoje modrzewiowe, dębowe i jodłowe (6),

- Naturalne polany żerowe i ich goście (7),

- Sosna czarna i jej „lekarz” (8),

- Fazy rozwojowe drzewostanów (9),

- Jodła najcenniejszy gatunek w drzewostanie i na powierzchni doświadczalnej (10),

- Ols jesionowy (11),

- Brzozów-Zdrój (12),

- Woda – rzeźbiarz powierzchni Ziemi (13),

- Pszczoły na spadzi i rośliny miododajne (14),

- Kaplica – Votum (15).

Ponadto schodząc ze ścieżki można zaobserwować w dwóch miejscach stanowiska osobliwości florystycznych – cisa pospolitego i kłokoczki południowej. Przy leśniczówce zlokalizowano wiatę ogniskową oraz punkt edukacyjny. Warto pamiętać, że na terenie przez który prowadzi ścieżka przed wojną funkcjonowało uzdrowisko (stąd nazwa ścieżki), a w czasie okupacji niemieckiej i tuż po niej w jego budynkach istniało seminarium duchowne. W pobliżu (po drugiej stronie szosy Brzozów-Zmiennica) znajduje się miejsce martyrologii brzozowskich Żydów. Aby doń trafić należy nieco cofnąć się w kierunku Brzozowa i podążać za kierunkowskazami (pierwszy przy szosie).

ŚCIEŻKA EDUKACYJNA PRZYRODNICZO-TURYSTYCZNA W OBARZYMIE

Efektem działalności Stowarzyszenia Obarzym 2009 jest projekt „Obarzym wioska szlaków”. Jako pierwszy wyznakowano w terenie pieszy szlak spacerowy w kolorze czerwonym – pętlę wokół Obarzyma. Marsz można zacząć przy boisku sportowym, skąd kierujemy się na Dział (punkt widokowy), a następnie Łaz (tu punkt widokowy na dolinę Sanu oraz ponad 200-letni buk o obwodzie 462 cm buk – pomnik przyrody). Schodzimy w kierunku drogi, którą podążamy ku centrum Obarzyma, gdzie w budynku remizy OSP utworzono Dom Tradycji i Kultury z dawnymi narzędziami rolniczymi i przedmiotami codziennego użytku oraz galerię „Obarzymskie pieńki”. Dalsza trasa prowadzi na Moczarki (punkt widokowy), obok cmentarza cholerycznego, a następnie równinną drogą wierzchołkiem Kamieńca (kolejne punkty widokowe), skąd schodzimy do punktu wyjścia obok dawnej, grecko-katolickiej cerkwi drewnianej z 1828 r. (obecnie kościoła rzymsko-katolickiego). Z czerwoną ścieżką spacerową pokrywa się wielotematyczna ścieżka edukacyjna przyrodniczo-turystyczna o długości około 5 km, która doskonale nadaje się jako plenerowa pomoc do przeprowadzenia lekcji przyrody, biologii, geografii oraz historii. Na ścieżce wyznaczono 12 stanowisk dotyczących głównie przyrody, ale także kultury oraz przeszłości:

- Szlakiem drzew (I),

- Przekrój gleby (II),

- Mrowisko (III),

- Gruby buk (IV),

- Runo leśne (V),

- Dęby szypułkowe (VI),

- Orientacja w terenie (VII),

- Z historii obarzymskiej kaplicy (VIII),

- Przydrożny krzyż (IX),

- Cmentarz choleryczny (X),

- Hipsometria terenu (XI),

- Dom Tradycji i Kultury w Obarzymie (XII).

Ponadto w ramach projektu wyznakowano pieszy szlak niebieski prowadzący od punktu widokowego miedzy Kamieńcem a Kolonią (stąd do cmentarza cholerycznego przebiega wraz z czerwonym) do Niewistki oraz żółty (w całości na terenie Niewistki) – od drogi nr 835 do punktu widokowego na górze Krąg (386 m n.p.m.). Na tablicach przy szlakach można znaleźć informacje o historii wsi, lokalnej przyrodzie i atrakcjach dla turysty.

ŚCIEŻKA PRZYRODNICZO-DYDAKTYCZNA W REZERWACIE „KRETÓWKI”

Aby dotrzeć do ścieżki należy, jadąc drogą krajową nr 9 (Radom-Barwinek) od strony Rzeszowa, skręcić w lewo w miejscowości Wola Komborska, kierując się ku pobliskiej leśniczówce, skąd do granic rezerwatu jest już tylko 300 metrów. Ścieżka z tablicami informacyjnymi pozwala zapoznać się z rzadkim, będącym pod ochroną gatunkiem iglastym, jakim jest cis pospolity. W rezerwacie „Kretówki”, utworzonym w 1959 r., naliczono się około pół tysiąca sztuk cisa rosnących pojedynczo lub w małych grupach w lesie bukowo-jodłowym.

MIĘDZYPRZEDMIOTOWA ŚCIEŻKA DYDAKTYCZNA W JASIENICY ROSIELNEJ

Staraniem Gimnazjum w Jasienicy Rosielnej stworzono w tej miejscowości ścieżkę, której celem jest uatrakcyjnienie zajęć edukacyjnych z historii, geografii i biologii. W 5 punktach miejscowości, w najbliższej okolicy szkoły, zlokalizowano przystanki z tablicami informacyjnymi poświęconymi poszczególnym zagadnieniom. Są to:

- cmentarz żydowski i miejsce zagłady miejscowych Żydów (1),

- miejsce eksploatacji glinki ceramicznej (2),

- park podworski (3),

- drewniany kościół parafialny z 1770 r. (4),

- zastoisko wodne z bogatą roślinnością (5).

CZERWONY SZLAK ROWEROWY W DOMARADZU

Znakowany w terenie kolorem czerwonym szlak prawie w całości prowadzi dobrą nawierzchnią asfaltową. Początek trasy, liczącej około 3 km, zlokalizowano w przysiółku Domaradza – Budziszu, przy drodze krajowej nr 9 Radom-Barwinek. Jadąc od centrum Domaradza w kierunku Barwinka należy po 700 m skręcić w lewo. Po około 200 m szlak przekracza rzekę Stobnicę i tuż za drewnianą kładką skręca w lewo w asfaltową dróżkę. Jedziemy podnóżem góry Chyb. Po przejechaniu około 1,6 km należy skręcić w prawo w dolinę rzeki Golcówka. Koniec szlaku wyznaczono na rozdrożu w okolicach mostu na Golcówce.

TRASA ROWEROWA „SPOD IZDEBNIKA POD IZDEDBNIK”

Wycieczka rowerowa po Izdebkach, jednej z najciekawszych miejscowości na terenie powiatu brzozowskiego. Proponowany początek wyprawy to piaskowcowa skała w miejscu, określanym od nazwy lasu, „Pod Izdebnikiem”. Spod skały należy kierować się w prawo, pod górę. Trasa wiedzie asfaltową, wąską drogą przez las Izdebnik w kierunku miejscowości Hłudno, pozwalając po prawej stronie, dzięki odsłoniętemu zboczu, podziwiać układ warstw skalnych. Po około 900 m dojeżdżamy do rozwidlenia dróg, na którym skręcamy w prawo ku przysiółkowi Kamionka. Po minięciu zabudowań dawnej chlewni warto zastanowić się nad wyborem dalszej drogi. Pomysłodawcy trasy ze Związku Gmin Turystycznych Pogórza Dynowskiego proponują dwie możliwości pokonania najbliższego około 2-kilometrowego odcinka.

Wybierając wariant trudniejszy skręcamy w prawo, wjeżdżając na polną drogę prowadzącą skrajem lasu Izdebnik. Po kilkunastu metrach za zabudowaniami gospodarczymi skręcamy w prawo do lasu. Podjeżdżamy pod górę i po kilkudziesięciu metrach pokonując podmokły odcinek drogi wydostajemy się z lasu. W tej części Izdebek zwanej Krzemienica znajduje się punkt z widokiem na wschód – na dalszym planie Pogórze Przemyskie. Zjeżdżając w dół docieramy do głównej drogi i przystanku autobusowego w pobliżu leśniczówki.

Łatwiejsza trasa wiedzie od dawnej chlewni nadal prosto. Po ostrym zjeździe w dół i po przejechaniu około l,2 km należy skręcić w prawo w drogę powiatową. Po 800 m dojeżdżamy do przystanku autobusowego naprzeciw leśniczówki – z prawej strony dochodzi droga, którą można było pokonać wybierając trudniejszą opcję.

Od przystanku poruszamy się w dolinie potoku Magiera drogą powiatową w kierunku Brzozowa. Mijamy kolejne przysiółki Izdebek – najpierw Berskie, a później Izdebki-Dół. Pokonawszy około 3 km, na wysokości sklepu spożywczego zbaczamy w lewo w drogę żwirową. Trasa prowadzi przez most na potoku Magiera i wspina się pod górę. Na kolejnym  rozwidleniu dróg obieramy kierunek na lewo i po pokonaniu prostej i łuku zatrzymujemy się przy dwóch krzyżach – starszy wskazuje miejsce po cerkwi, naprzeciw której zlokalizowany jest stary cmentarz greckokatolicki. Powróciwszy do wspomnianego rozwidlenia dróg, skręcamy w prawo i na kolejnym skrzyżowaniu znów w prawo. Zmierzamy polną drogą, początkowo po równym terenie, by później rozpocząć podjazd. Jesteśmy na wierzchowinie. Będąc w tym miejscu warto na chwilę zboczyć z trasy i skierować się w lewo na pobliski punkt widokowy (457 m n.p.m.), skąd przy odpowiedniej pogodzie można ujrzeć na dalekim planie szczyty Tatr. Wróciwszy w poprzednie miejsce, zjeżdżamy do drogi powiatowej, po osiągnięciu której skręcamy w prawo, aby po krótkim podjeździe móc zjechać serpentynami w kierunku centrum Izdebek. Nie dojeżdżamy jednak do skrzyżowania, lecz na wysokości stadionu skręcamy w prawo. Po około 100-metrowym podjeździe zatrzymujemy się przy – otoczonym przez resztki ogrodu – XIX-wiecznym eklektycznym dworze, należącym w przeszłości do Bukowskich, a później Potockich. W pobliżu obiektu znajduje się spichlerz dworski.

Wróciwszy do głównej drogi, kierujemy się w prawo, a następnie na skrzyżowaniu za mostem na potoku Magiera skręcamy w lewo w kierunku Magierowa. Po 200 m mijamy Pomnik Nieznanego Żołnierza, a po kolejnych 100 m mamy okazję podziwiać po prawej stronie kościół neogotycki, którego wnętrze zdobi m.in. ikona Matki Bożej z Dzieciątkiem z przełomu XVII i XVIII w., pochodząca z nieistniejącej, miejscowej cerkwi oraz XVIII-wieczne obrazy pochodzące ze zburzonego kościoła Kapucynów na Górze św. Michała w Bliznem. Kolejny interesujący punkt na trasie naszej wyprawy to cmentarz parafialny, położony około 300 m w górę od izdebskiej świątyni. Obok zlokalizowanej w centrum nekropolii cennej kaplicy cmentarnej spoczywa płk Jan Kazimierz Kamieniecki h. Pilawa (adiutant ks. Józefa Poniatowskiego). Mijając ponownie świątynie dojeżdżamy do drogi, gdzie skręcamy w lewo. Na skrzyżowaniu przed mostem znów kierujemy się w lewo i po pokonaniu 100 m kolejny raz skręcamy w lewo. Podążając w kierunku lasu Izdebnik mijamy z prawej strony kopiec Konstytucji 3 Maja, usypany w okresie międzywojennym, a następnie przejeżdżając obok stawów docieramy do punktu początkowego zamykając pętlę wokół Izdebek. Całość trasy liczy około 12 km.