Trześniowskie Wesele

Pomysł odtworzenia tradycyjnych zwyczajów i obrzędów weselnych w postaci widowiska zrodził się w 2009 r. z potrzeby odświeżenia i popularyzowania kultury ludowej, jej zwyczajów i obrzędów. Za namową Marii Ziemiańskiej (pieśniarki, poetki i odtwórczyni jednej z ról w poprzednich edycjach widowiska), sołtys Trześniowa Tadeusz Wójcik podjął się zadania reaktywowania wesela. Początkowo pojawiły się trudności związane ze znalezieniem i doborem odpowiednich aktorów – amatorów do odegrania ról. W tym celu sporządzono odpowiednią listę osób, z którą sołtys udawał się do poszczególnych mieszkańców Trześniowa i zapraszał na pierwsze spotkanie. W taki oto sposób stworzono zespół.

Autorkami pierwotnego scenariusza przedstawienia, który powstał na podstawie żywych obrzędów są: Bronisława Kołodziej i Weronika Kaczor (nazwisko panieńskie: Madej). Stare zapiski trześniowskiej sztuki przechowywała i udostępniła Maria Ziemiańska. Obecny scenariusz powstał na podstawie tych zapisków, uzupełnionych fragmentami oryginału, który zachował się w archiwum Brzozowskiego Domu Kultury. Pod okiem reżyserek Aliny Prorok i Krystyny Wojtoń udało się stworzyć pełne widowisko, które później było jeszcze wielokrotnie uzupełniane i udoskonalane. Niezbędnej pomocy udzieliły również kobiety należące do Koła Gospodyń Wiejskich. Występowały one w dwóch poprzednich edycjach widowiska i pamiętały dawne melodie oraz przyśpiewki, więc udzielały cennych wskazówek i porad.

Po długich przygotowaniach, niezliczonych próbach i dzięki zaangażowaniu wielu osób premiera sztuki odbyła się 26 lutego 2011 r. w sali Domu Ludowego w Trześniowie. Zainteresowanie spektaklem było ogromne, gdyż zgromadziło niemalże tysięczną publiczność. Kolejny występ odbył się 8 marca 2011 r., również w Trześniowie. Trześniowskie wesele wyreżyserowano na podstawie zapisków i tekstów źródłowych pochodzących z lat 50-tych XX w. Widowisko jest połączeniem starodawnych pieśni i obrzędów, strojów ludowych, a także gwary trześniowskiej. Humorystyczne przyśpiewki, piękne stroje ludowe, ludowa muzyka, a także swoboda w grze aktorskiej oddaje wspaniały charakter spektaklu. Podczas przedstawienia wykorzystywane są oryginalne przedmioty (dzieżka, cierlice, niecki) pochodzące z prywatnych zbiorów mieszkańców Trześniowa.

Podczas premiery Trześniowianom towarzyszyła kapela ludowa z Domu Kultury w Rymanowie w składzie:
- Józef Frydrych – akordeon
- Zbigniew Wojtoń – klarnet
- Tadeusz Wojtuń – trąbka
- Beata Zielonka – skrzypce
- Zbigniew Zielonka – kontrabas.
Obecnie zespół posiada własną kapelę, a jej skład jest następujący:
- Bronisław Michalski – akordeon
- Zbigniew Wojtoń – klarnet
- Zygmunt Wojtoń – trąbka
- Ludwik Wojtuń – kontrabas
- Sebastian Michalski – trąbka (gościnnie).

Obecnie patronat nad Trześniowianami sprawuje Gminny Ośrodek Kultury i Wypoczynku w Haczowie, natomiast kierownikiem zespołu jest sołtys Trześniowa Tadeusz Wójcik.

Całe widowisko składa się z trzech części: Swaty, Zaręczyny i Wesele (ślub, uczta weselna, oczepiny, pokładziny, przenosiny do domu męża). Kobiety występują w charakterystycznym ludowym stroju trześniowskim (3-warstwowa spódnica, koszula, gorset), który jest skrzętnie przez nie przechowywany i wykorzystywany podczas licznych uroczystości parafialnych. Pozostałe stroje zostały uszyte według indywidualnych pomysłów. Znacznym atutem zespołu jest duża rozpiętość wiekowa jego członków, mieszcząca się w przedziale od 18 do 70 lat. Zespół obrzędowy liczy 30 osób. A oto jego skład:
- kierownik zespołu – Tadeusz Wójcik,
- reżyserki – Alina Prorok, Krystyna Wojtoń,
- panna młoda – Joanna Ziemiańska,
- pan młody – Tomasz Bok,
- drużba – Ryszard Prorok,
- swaszka – Maria Michalska,
- rodzice młodej – Zofia Prugar, Stanisław Prugar,
- rodzice młodego – Helena Jaworska, Adam Cisowski
- marszałek – Zbigniew Wojtuń,
- fałszywa panna młoda – Weronika Cisowska
- kucharki – Weronika Kaczor, Zofia Wojtuń,
- drużki – Małgorzata Wojnowska, Magdalena Wojtoń, Magdalena Prugar, Katarzyna Matusz, Alicja Dydak, Justyna Podulka,
- swaty – Mateusz Turek, Łukasz Turek, Paweł Kozioł
- kobiety śpiewające – Krystyna Buczek, Krystyna Rysz, Teresa Matusz, Danuta Wilczyńska, Maria Prugar, Mariola Raś.

Ze względu na to, że Trześniowianie są dość młodym zespołem, nie posiadają wielu sukcesów. Prezentują swój spektakl tam, gdzie są mile widziani, lubiani i skupiają szerokie grono publiczności. Aktorzy uczestniczyli w Przeglądzie Pieśni i Muzyki Ludowej KROPA w Korczynie, 19 czerwca 2011 r. Widowisko zaprezentowano również na Dniach Haczowa, w Brzozowie, Dydni, Jasienicy Rosielnej i Jabłonicy Polskiej. W Rymanowie Zdroju wystawiono spektakl 31 lipca 2011 r. podczas Podkarpackiego Przeglądu Zespołów Obrzędowych o tematyce weselnej Wesele Podkarpackie, natomiast 23 października tego samego roku zespół obrzędowy zaprezentował się w Prusieku na XI Spotkaniu Biesiadnym Z Kufra Babuni. Ze swoim widowiskiem aktorzy – amatorzy wystąpili również w dniach 21 – 22 kwietnia 2012 r. w trakcie XXIV Wojewódzkiego Konkursu Ludowych Obrzędów i Zwyczajów w Wierzawicach.

Przygotowanie niemal 2-godzinnego spektaklu wymagało ogromnego zaangażowania i żmudnej pracy. Jednak była to nie tylko mordercza praca, ale zarazem cudowna przygoda, którą zarówno członkowie, jak i kierownictwo zespołu będą na pewno długo wspominać. Dzięki Trześniowianom kultura ludowa będzie nadal pielęgnowana i popularyzowana z pokolenia na pokolenie.

Marzena Bąk

fot. Damian Wojtowicz